جستجوگر خبری شهرستان شفت

علیرغم اینکه ایران به عضویت اتحادیه اقتصادی اوراسیا درآمده و تصور بر این بود که سهم مبادلات تجاری ایران با کشورهای عضو قابل توجه باشد اما آمارها نشان می دهد از این فرصت مغتنم بهره چندانی نگرفته شده و ...

به گزارش خبرگزاری فارس از رشت، اتحادیه اقتصادی اوراسیا یک سازمان بین المللی همگرایی اقتصادی منطقه ای است که پس از تجربه های مختلف و عمدتاً ناموفق همگرایی در حوزه جمهوری های شوروی سابق به مرحله عملیاتی رسیده است.

فرصت هایی که اوراسیا فراهم می کند

 ایجاد فضای واحد اقتصادی، توسعه بازارهای مشترک و دستیابی به حرکت آزاد کالا، سرمایه، خدمات، کاهش قیمت کالاها با کاهش هزینه های حمل ونقل مواد خام بخشی از اهداف اتحادیه اقتصادی اوراسیا محسوب می شوند.

 

روسیه بیشترین حجم مبادلات تجاری در اوراسیا را دارد

 در سال ۲۰۱۸، صادرات اوراسیا به جهان ۵۴۸ میلیارد دلار و واردات آن از جهان ۳۱۹ میلیارد دلار بود که بیشترین حجم تجارت اوراسیا با جهان مربوط به کشور روسیه بوده است.

 روسیه، قزاقستان، بلاروس، قرقیزستان و ارمنستان به عنوان اعضای اصلی باهدف گسترش روابط تجاری در جهان با منافع مشترک اقتصادی از سال 2015 اتحادیه اقتصادی بانام اوراسیا را تأسیس کردند. این گروه با 183 میلیون نفر جمعیت و مساحت حدود 20 میلیون کیلومترمربع، با پنج تریلیون دلار تولید ناخالص داخلی، تقریباً رتبه اول تولید گاز و استخراج نفت و رتبه چهارم تولید انرژی برق جهان را به خود اختصاص داده است.

در ۲۰۱۷ تنها دو درصد کل مبادلات بازرگانی اوراسیا از آن ایران بود

بر اساس سازمان توسعه تجارت، در سال ۲۰۱۷، میزان تراز تجاری بین ایران و کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا فقط دو درصد از کل مبادلات بازرگانی ایران را شامل می شده است. موافقت نامه میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا مفصل ترین و جامع ترین موافقت نامه ای است که تاکنون ایران منعقد کرده و شامل نه فصل قواعد عمومی، تجارت کالا، راهکارهای تجاری، موانع فنی فراراه تجارت، اقدامات بهداشتی و بهداشت گیاهی، قواعد مبدأ، تسهیلات تجاری و حل وفصل اختلافات و مقررات پایانی است.

 

سهم کمتر از یک درصدی ایران در اوراسیا

سهم ایران در کل تجارت با اتحادیه اقتصادی اوراسیا به جز ارمنستان، کمتر از یک درصد است. بر اساس توافق ایران و اتحادیه، عوارض وارداتی برای برخی کالاهایی که منافع صادرات بالایی برای هر دو طرف دارد کاهش خواهد یافت یا حذف خواهد شد.

 همچنین بر اساس موافقت نامه اوراسیا، ایران از اتحادیه اقتصادی اوراسیا امتیازات گمرکی خاصی دریافت خواهد کرد و کشورهای این اتحادیه هم این امکان را خواهند داشت که حجم صادرات خود به ایران را تا ۷۵ درصد افزایش دهند. ایران نیز می تواند با امتیازاتی که دریافت می کند، صادرات کالاهای خود به مقصد پنج کشور اوراسیایی را تا چند برابر افزایش دهد.

 ارتقاء موقعیت ژئوپلیتیک ایران در جهان و قرار گرفتن در محور ترانزیتی اتحادیه اوراسیا به عنوان کریدور شمال _ جنوب، بهره گیری از بازار بالقوه مناسب اوراسیا برای محصولات و خدمات کشور، امکان مقابله با تحریم های ایران و روسیه توسط غرب و افزایش نقش اوراسیا در مبادلات تجاری بخشی از فرصت های همکاری ایران با اتحادیه خواهد بود.

 

عضویت در اتحادیه اقتصادی اوراسیا که چشم انداز روشنی پیش روی آن قرار دارد، می تواند نقش مؤثری در عبور ایران از تنگناهای اقتصادی ایفا کند.

با توجه به پتانسیل تجاری موجود بین ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا باید به این مسئله اشاره شود که این اتحادیه قابلیت تبدیل شدن به بازاری بزرگ و مطمئن برای کالاهای صادراتی ایران را دارد.

اوراسیا در مسیر تبدیل شدن به قطب اقتصادی و سیاسی جهان

توافق با اتحادیه اقتصادی اوراسیا که در حال تبدیل شدن به یکی از قطب های مهم اقتصادی و سیاسی جهان است، علاوه بر اهمیت اقتصادی و تجاری، منافع سیاسی برای طرفین را به همراه دارد. همگرایی منطقه ای تأثیر قابل ملاحظه ای بر ثبات و امنیت اقتصادی دارد و به دلیل نزدیکی و دسترسی کشورمان به اتحادیه اقتصادی اوراسیا، امکان گسترش همکاری ها در بخش های مختلف اقتصادی، سیاسی، بانکی، حمل ونقل و خدمات فنی و مهندسی فراهم است.

اهمیت منحصربه فرد اوراسیا در حوزه انرژی و مقابله با تحریم ها

در شرایطی که ایران همچنان با تحریم های ظالمانه اقتصادی از سوی آمریکا و هم پیمانانش روبرو است، همکاری در حوزه انرژی با کشورهای منطقه اوراسیا برای ایران از اهمیت ویژه ای برخوردار است و از سوی دیگر ایران نقش کلیدی در شاهراه های موجود منطقه یعنی جاده ابریشم، راه آهن سراسری آسیا، تراسیکا و کریدور شمال و جنوب دارد. اقتصاد ایران و کشورهای حوزه آسیای مرکزی و قفقاز از توان هم تکمیلی جدی برخوردارند.

 

اگرچه هنوز حجم مبادلات میان ایران و کشورهای منطقه مطلوب نیست، اما ظرفیت های فراوانی برای رشد آن وجود دارد. عضویت ایران در چنین اتحادیه ای می تواند دستاوردهای اقتصادی و سیاسی داشته باشد. عضویت ایران در اتحادیه اقتصادی اوراسیا می تواند کشورمان را به بازارهای کشورهای عضو این اتحادیه که با اکثر آن ها زمینه تاریخی و فرهنگی مشترک دارد و سهم ناچیزی در بازار این کشورها دارد، نزدیک تر کند و این موضوع به کشورمان کمک خواهد کرد که از فشار تحریم های اقتصادی غرب علیه خود بکاهد و از قرار گرفتن در اتحادیه ای که کشور روسیه در آن نقش محوری دارد، بتواند بر وزن و نفوذ منطقه ای خود بیفزاید.

تقویت ارتباط با ایران برای اعضای اتحادیه اوراسیا دارای اهمیت است چراکه ایران با توجه به اهداف سیاسی مشترک با اغلب کشورهای عضو و همچنین قرار گرفتن در بهترین موقعیت ترانزیتی، یعنی قرار گرفتن بین دو دریای خزر در شمال و خلیج فارس در جنوب و قرار گرفتن در موقعیت ترانزیتی شرق به غرب، می‏تواند مسیری مناسب برای ترانزیت کالاهای کشورهای عضو اتحادیه در رونق کریدور بین المللی حمل ونقل شمال- جنوب مؤثر باشد.

اوراسیا و چالش های روبرو

 نبود روابط و همکاری های بانکی متناسب با روابط تجاری، نبود راه ها و مسیرهای حمل ونقل مناسب، مشکلات طرف عرضه و بالا بودن قیمت تمام شده برخی محصولات نیز برخی از چالش های پیش روی ایران در همکاری با اتحادیه است.

هادی تیزهوش تابان، رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گیلان در گفت وگو با خبرنگار فارس، همکاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا را یک موقعیت ویژه برای کشور می داند و می گوید: باید از این فرصت برای پذیرش ایران به عنوان میهمان جهت عضویت دائم در این بلوک اقتصادی منطقه ای استفاده شود.

 

وی، اتحادیه اوراسیا را به معنای فراهم شدن شرایطی به منظور ورود کشور به این بازار بزرگ با محوریت روسیه دانست و گفت: آمارهای رسمی نشان می دهد ایران از ظرفیت بازار اوراسیا استفاده نکرده است.

به نظر می رسد علیرغم اجرای توافقات ایران با کشورهای عضو در اوراسیا پس از عضویت افتخاری در آن، هنوز حلقاتی مفقوده ایران را از دستیابی مطلوب به این بازار هدف دور کرده و لازم است مشکلات در این زمینه به صورت دقیق کارشناسی و رفع شود.

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گیلان در برسی مشکلات و ارائه راهکارها در رابطه با اوراسیا گفته است: آمار و ارقام نشان می دهد هنوز بهره برداری شایسته ای از این فرصت اقتصادی نشده است و بخشی از این عدم موفقیت به مشکلات زیرساختی به ویژه در حوزه های حمل ونقل، اسکله های کارگو و کشتیرانی بازمی گردد که البته کشتیرانی دریای خزر با راه اندازی خط منظم کانتینری اکتائو در قزاقستان و آستراخان در روسیه از سال گذشته به تجارت در این بخش در حوزه تجارت دریایی گان های خوبی برداشته است.

به گفته تیزهوش تابان، متأسفانه این مشکلات در ایران بیشتر مشاهده می شود و در مقابل در ارتباط با اوراسیا، مباحث تعرفه ای وجود دارد که باید از طریق برگزاری جلسات کاری مشترک جهت رفع آن اقدام کرد.

رئیس اتاق بازرگانی گیلان می گوید: انتظار داریم گمرکات ایران و اوراسیا نشست های مشترک فصلی در طول حداکثر هر ۶ ماه یک بار به منظور رفع مسائل پیش روی اجرای توافقنامه همکاری برگزار کنند.

زیرساخت هایی که برای تحقق اهداف ایران در اوراسیا لازم اند

این فعال اقتصادی در ارتباط با روسیه و اوراسیا برگزاری کارگروه های تخصصی به ویژه در بخش گمرکی را امری مرسوم در همکاری های منطقه ای عنوان کرده و می گوید: مهیاکردن زیرساخت های گمرکی موردنظر از سوی ایران پیش نیاز افزایش همکاری ها و توسعه صادرات کالاهای ایرانی به بازار اوراسیا خواهد بود.

وی با قدردانی از اقدامات دولت سیزدهم برای تکمیل زیرساخت های حمل ونقلی نیز گفت: اتصال منطقه آزاد انزلی به خط ریل سراسری و بندرها جنوبی کشور موجب تکمیل زیرساخت ریلی کریدور شمال-جنوب شده و تسریع در بهره برداری از اسکله "رورو" در بندر کاسپین عاملی مهم در گسترش حمل ونقل ترکیبی محسوب می شود چراکه زمینه را برای افزایش سهم ایران در تجارت کاسپین و اوراسیا فراهم خواهد کرد.

به گفته تیزهوش تابان، باید مسیرهای تجاری عبوری از حوزه دریای کاسپین مانند کریدور چین-قزاقستان-ایران را به سمت کشورمان متمایل کنیم مسیر تجاری که می تواند علاوه بر کریدور شمال-جنوب و تراسیکا و یک کمربند و یک جاده؛ موجبات بهره برداری بیشتر کشورمان را در همکاری های منطقه ای فراهم آورد، امری که دولت در مسیر تحقق آن نقش محوری دارد.

تنوع بخش نامه ها و آیین نامه ها یکی از مشکلات اوراسیا

رییس اتاق بازرگانی ایران و روسیه یکی از مهمترین مشکلات پیش روی تجارت در عرصه داخلی و به ویژه در ارتباط با اوراسیا را تنوع بخش نامه ها و آئین نامه های داخلی عنوان و تصریح کرد: با توجه به شرایط خاص کشورمان (تحریم های ظالمانه امریکا علیه ایران ) باید فرآیند تصمیم سازی و تصمیم گیری در کشورمان به صورت آنی و سریع اتخاذ و عملیاتی شود، چراکه چنین عملی در تسهیل و توسعه صادرات بسیار اثرگذاراست که البته فعالان اقتصادی خوشبین هستند در دولت جدید و در وزارت خانه های مرتبط با تجارت و بازرگانی شاهد تصمیمات خلق الساعه نباشیم و دولت آقای رییسی هم تا کنون چنین عمل نکرده اند.

عدم برگشت ارز حاصل از صادرات چالش دیگر اوراسیا

وی با تأکید بر اینکه برخی موانع موجب بهره گیری کامل از ظرفیت های اوراسیا شده است که یکی از آن ها عدم برگشت ارز حاصل از صادرات است، گفت: خوشبختانه در حالی که مرزهای بسیاری از کشورها در دوران کرونا بسته بود، مرزهای ما به طرف روسیه همچنان باز بوده است اما باز هم نمی توانیم ارز حاصل از صادرات را به کشور برگردانیم.

رئیس اتاق بازرگانی مشترک ایران و روسیه افزایش صادرات را بدون فراهم کردن زیر ساخت های آن غیر ممکن دانست و افزود: باید بتوانیم در این شرایط خاص که سیستم بانکی بسته و انتقال پول برای ما دشوار شده، راهکاری برای این مشکلات بیابیم.

 

تیزهوش تابان با تاکید بر اینکه برای امر صادرات و زمینه سازی افزایش آن باید ابتدا بازار هدف خودمان را بشناسیم، گفت: در همین راستا آموزش هایی برای صادرکنندگان در اتاق بازرگانی ایران و روسیه به فعالان بخش خصوصی ارائه می شود.

ظرفیتی که گیلان در اوراسیا دارد

وی، راه اندازی سرای تجاری ایرانیان در آستراخان را طی چندین سال گذشته از اقدامات مثبت ارزیابی کرد و گفت: این مرکز در توسعه ارتباطات فعالان اقتصادی و تعیین بازارهای هدف و انعقاد قراردادها و تفاهم نامه تأثیر گذار بوده و به گفته دبیر شورای گفتگوی دولت و بخش خصوصی گیلان، این استان بدلیل مرز مشترک با کشورهای حاشیه خزر و مواهب طبیعی و زیر ساخت ها ظرفیت خوبی برای صادرات به کشورهای اوراسیا دارد.

تیزهوش تابان با بیان اینکه صادرات مد نظر ما از طریق گیلان فقط منحصر به کالاها و محصولات این استان نیست، گفت: اگرچه در برخی محصولات کشاورزی همچون کیوی و چای، استان ورود خوبی داشته است اما بسیاری از محصولات و کالاها از استان های دیگر همچون کرمان و یزد به گیلان می آید.

 

وی خواستار تنظیم و اجرای راهبردی بلند مدت در حوزه های تولیدی و صادراتی کشور از سوی دولت جدید شد و افزود: باید بخش نامه ها و آئین نامه های فصلی و موقت در مسیر تحقق آن اخلال ایجاد نکند تا اعتماد فعالین اقتصادی داخلی و خارجی جلب شود، چراکه تا زمانی که قوانین و مقررات با ضمانت اجرای بلند مدت نداشته باشیم نمی توانیم برای حضور در عرصه های تجاری بین المللی مانند اوراسیا برنامه ریزی کنیم.

تیزهوش تابان، تصمیم گیری های مقطعی را در گذشته موجب فرصت سوزی برای اقتصاد ملی، کاهش مراودات تجاری و از دست دادن سهم ایران در بازارهای منطقه ای به رقبا دانست و ادامه داد: برگزاری جلسات کاری کارشناسی جهت رفع این ناهماهنگی ها میان بخش دولتی و با حضور بخش خصوصی می تواند زمینه ساز برطرف ساختن این گونه مشکلات باشد، در غیر این صورت هر روز سهم بیشتری از بازارهای سنتی و جدید خود را به رقبا واگذار خواهیم کرد.

سهم گیلان از بازار اوراسیا چقدر است؟

وی روسیه را کشوری با قوانین سختگیرانه نام برد و با توصیه ای به تاجران ایرانی به جهت دقت در تجارت با این کشور، افزود: وابستگی این کشور برای تامین مواد غذایی به دلیل اینکه نیمی از سال فاقد تولیدات کشاورزی است، حائز اهمیت است چراکه از حجم واردات 254 میلیاردی روسیه، 67 میلیارد دلار آن واردات کالاهای کشاورزی است که از این میزان نیز ۲۲ صدم درصدی حجم مبادلات کالاهای ایرانی است و سهم گیلان نیز از این میزان صادرات حدود ۶۰۰ میلیون دلار است.

دلیل ناکامی ایران از بازار اوراسیا

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گیلان دلیل این جایگاه را عدم توانمندی تولیدات کشاورزی در گیلان و یا سایر استان های کشور را عدم مدیریت در خصوص بهره برداری از این فرصت، عدم اعتقاد به نقش صنعت بسته بندی درمقابل اقبال بازار روسیه و یا اوراسیا به محصولات کشاورزی ایرانی دانست.

 

به گفته تیزهوش تابان، برنامه دقیقی همچون مدل در حال اجرا در حرکت قطار و هواپیما وجود ندارد، در نتیجه شما نمی توانید روز مشخصی برای زمان رسیدن کالای خود به بازارهای مصرف و هدف خود اعلام کنید این در حالی است دیگران منضبط و دقیق عمل می کنند؛ اما بخش دولتی و بخش خصوصی فعال در حوزه صادرات در این مقوله ضعیف برخورد می کند؛ تنظیم وقت برای هر فرآیند تجاری، امری هزینه بردار نسیت بلکه نشان دهنده رفتاری مدیریتی است.

ایران، طرف بد قول بازار اوراسیا در تحویل کالا و محصولات

رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گیلان گفته است: اینکه نتوانیم زمان دقیقی برای تحویل کالای خود اعلام کنیم به ضرر تجارت ایران است و در نتیجه کسی به قول ما توجه نمی کند در حالیکه محصولات کشاورزی و صنعتی ما از کیفیت بالایی برخوردارند اما به دلیل مدل حمل ونقل و نحوه بسته بندی کیفیت محصول در زمینه کشاورزی در این مسیر چند هزار کیلومتری پایین آمده و ما در آخر صف فروش می مانیم.

 

این بازرگان و تولید کننده، اعتماد دولت به بخش خصوصی و حضور نظارتی آن را موجب تسریع و تسهیل امور عنوان می کند و می گوید: مهمترین مسئله صدور بخش نامه هایی است که یکدیگر را نقض می کنند و امید همه تجار حل این مسائل در دولت جدید است.

بر اساس اطلاعات ارائه شده از سوی اتاق بازرگانی تهران، در چهار ماهه ابتدایی ۱۴۰۰، ایران حدودا از روسیه ۴۲۸ میلیون دلار کالا وارد کرده و در مقابل ۱۸۶ میلیون دلار نیز صادر کرده است. به این ترتیب همچنان تراز تجاری کشور در تبادل با روسیه منفی باقی مانده است؛ هر چند نسبت به سال قبل بهبودی نسبی را نشان می دهد.

در میان سایر کشورها، ایران دست بالا را دارد. صادرات به قزاقستان حدودا ۵۳ میلیون دلار بوده و واردات ۲۸ میلیون دلار تخمین زده می شود. صادرات به ارمنستان نیز ۶۲ میلیون دلار بوده و واردات کمتر از ۱۰ میلیون دلار است. در تجارت با قرقیزستان و بلاروس نیز صادرات ایران بسیار بیشتر از واردات بوده است.

تراز منفی ایران در مبادلات تجاری با روسیه

با این وجود اما با توجه به حجم بالای واردات از روسیه تراز مجموع هنوز در اوراسیا منفی است. ایران در مجموع از این کشورها ۴۷۲ میلیون دلار کالا وارد کرده و در عوض ۳۳۳ میلیون دلار صادر کرده است.

 

در میان اصلی ترین کالاهای صادراتی ایران به اوراسیا، میوه های خشک سهمی ۳۸ درصدی را دارند و در این میان پسته با پوست تازه بیشترین سهم را داشته است. مواد پلاستیکی، سبزیجات و نباتات، چدن، آهن و فراورده های سبزیجات مانند رب گوجه فرنگی نیز دیگر کالاهای ایران در سبد صادراتی اوراسیا را شامل می شود.

در میان کالاهای وارداتی نیز، روغن های حیوانی یا نباتی با محوریت روغن دانه آفتاب گردان، بیشترین سهم را داشته و پس از آن گندم، چوب، راکتور هسته ای، دیگ های بخار و سبزیجات و نباتات مانند عدس اصلی ترین کالاهایی بود که ایران از این کشورها وارد کرده است.

همچنین بر اساس اعلام سازمان توسعه تجارت، مقدمات آزادسازی تجارت مشترک میان ایران و اوراسیا پیگیری شده و احتمالا در آینده نزدیک اجرایی خواهد شد.

اوراسیا دروازه وورد ایران به دوره جدید اقتصادی

با توجه به تنوع بازار و تنوع منابع موجود در کشورهای عضو این اتحادیه پیوستن به آن یک فرصت قابل توجه برای اقتصاد ایران ایجاد کرده که می توان از این طریق بخشی از اثر تحریم ها را جبران کرد. قطعا ورود به اتحادیه اقتصادی اوراسیا و همکاری با این اتحادیه می تواند دروازه جدیدی برای اقتصاد ایران باشد که بتواند با سایر اعضا به راحتی روابط اقتصادی برقرار کند و یا روابط خود را توسعه دهد.

انتهای پیام/۳۳۸۹



نویسنده: newsBot
همرسانی کنید:

نظر شما:

security code

طراحی و پیاده سازی توسط: بیدسان